W najnowszym WIERSZOWISKU

Moje utwory w WIERSZOWISKU (Dziennik Polski z 13.05.2017). Józef Baran pisze :

„Przysłała mi swój polsko-litewski zbiór „Wolność chmur / Debesų laisvė” Maria Duszka (przeklad – poetka i tłumaczka z Wilna Birutė Jonuškaitė). Odnalazłem w nim wiersze przeważnie znane mi i lubiane przeze mnie z uwagi na  oszczędność środków wyrazu, brak ozdobników i surową celność porównań i przenośni.

Maria jest z zawodu bibliotekarką, animatorką kultury a od czasu do czasu publicystką.  Wystrzega się  w liryce sentymentalnego banalu i wielosłowia, w czym podobna jest do Anny Świrszczyńskiej, znakomitej – nieżyjącej już krakowskiej poetki, którą tak wysoko cenił Czesław Miłosz.

Duszka wydała dotąd osiem tomików, jej utwory były przełożone na kilkanaście języków, m.in. na niemiecki i angielski, w 2012 otrzymała stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 

MARIA DUSZKA

 

 

GALERIA ŚWIAT

 

płatki śniegu

liscie drzew

– żaden się nie powtórzy

 

Bóg jest

perfekcyjnym artystą

 

 

 

***

coraz rzadziej placzę

coraz rzadziej się śmieję

 

kamienieję

 

 

 

 

 

***

lubię wiedzieć

na czym stoję

 

nawet jeśli to

jest dno

 

 

 

***

       pamięci moich bliskich

 

a wydawało się

że zawsze

będą trwać

na tym rumiankowym podwórzu

w tym ciepłym domu

w tym bezpiecznym łóżku

 

po kolei zdmuchuje ich czas

 

 

 

***

trwamy w nowoczesnych

związkach

wolnych i otwartych

 

z czasem tylko słabnącą nadzieją

na to

że kiedyś jeszcze

zdarzy nam się

staroświecki związek

cudownie zamknięty”

 

Głośne czytanie wierszy Wandy Chotomskiej

W poniedziałkowy ranek 8 maja w Bibliotece Pedagogicznej w Sieradzu wspólnie z kilkoma osobami czytałam przedszkolakom wiersze Wandy Chotomskiej:

http://sieradz.naszemiasto.pl/artykul/glosne-czytanie-w-bibliotece-pedagogicznej-w-sieradzu-tak,4110782,artgal,t,id,tm.html

Głośne czytanie dzieciom w Bibliotece Pedagogicznejw Sieradzu - 8.05. 2017, fot. Paweł Gołąb

Wiersze Teodozji Zariwnej z Kijowa w naszym wspólnym przekładzie zostały opublikowane numerze 1/2017 kwartalnika „Znad Wilii”.

CCF20170426_00000

 

 

 

 

 

 

„Znad Wilii” nr 1/2017

 

Teodoziję Zariwną poznałam podczas 39 Międzynarodowego

Listopada Poetyckiego w 2016 r. w Poznaniu. Mieszkałyśmy

w jednym pokoju hotelowym. Pokazała mi swoje wiersze, które

sama przełożyła na język polski. Opowiada w nich o obecnej

sytuacji  na Ukrainie, o bezsensie wojny, o lęku i cierpieniu

milionów ludzi. Jej utwory są autentyczne i bardzo wzruszające.

Teodozija poprosiła mnie o pomoc w ich dopracowaniu.

W taki oto sposób powstały prezentowane poniżej wiersze.

Najpierw kilka z nich przesłałam Józefowi Baranowi.

Bardzo mu się spodobały i wkrótce opublikował je

w „Wierszowisku” na łamach krakowskiego „Dziennika

Polskiego”. Potem zainteresowałam nimi Romualda

Mieczkowskiego, który również od razu przyjął je do druku.

W pierwszym tegorocznym numerze „Znad Wilii” ukazały się

wszystkie przełożone przez nas utwory Teodozji.

Zapraszam do ich lektury.

 

Тeodozija Zariwna (Ukraina) – poetka, powieściopisarka, dziennikarka, teatrolog. Ukończyła Państwowy Uniwersytet im. Iwana Franki we Lwowie i Kijowski Instytut Sztuk Teatralnych im. I.K. Karpenki – Karego. Jest redaktorką naczelną czasopisma „Kyjiw”. Autorka pięciu zbiorów poezji, pięciu powieści i kilku sztuk teatralnych, filmów dokumentalnych, prezenterka programów literackich i kulturalnych w telewizji ukraińskiej. Laureatka wielu nagród literackich. Powieść Teodozji Zariwnej „Polowanie na niebieskie ptaki” znalazła się wśród dziesięciu najlepszych w rankingu „Książka roku 2014” i przyniosła jej nagrodę „Jarosławiw wał” w 2015 roku. Jej utwory są tłumaczone na języki: angielski, niemiecki, portugalski, polski, macedoński, rosyjski, rumuński i czeski. Była uczestniczką 39 Międzynarodowego Listopada Poetyckiego w 2016 r. w Poznaniu.

 

 

 

TEODOZIJA ZARIWNA

 

***

Neuroza wisi w powietrzu
jak lampa na starym sznurku.
To wędruje w klatce piersiowej gorący rdzeń
albo podstępny piorun kulisty.
Te ruiny z hollywoodzkiego thrillera:
rzeszoto dachu, paszcze zębatych okien
otchłań drzwi i przerażająca ciemność piwnic.
Wściekłe załamanie Historii,
krótkie zwarcie systemu z prefiksem post- .
W internecie zbiórka pieniędzy na operacje
i na wózki inwalidzkie.
Prognoza obiecuje twardo: wschodni wiatr historii
z gradem i „Gradami”, a nawet „Huraganami”.
Zapach kurzu i pyłu,
mnożony przez stopień niesamowitego upału,
ślepą trajektorię pocisku
i niemą, bezsilną rozpacz.
W lalce z oderwaną ręką

zaciął się mechanizm,
i ona mruga, mruga, mruga
zawisnąwszy na odstrzelonej gałęzi.

 

TYLKO NIE BÓG

Ciemność skrada się  jak wróg

z wczoraj w jutro.

Czyjaś sylwetka przepala powietrze  –

pozostaje tunel z zapachem siarki.

Infantylne gołębie na gałęzi

złożyły skrzydła.

Czasem zrywają się,

ale zdążą obudzić się w spadaniu,

podlatują spłoszone.

Kule migają rozbudzone,

jak wściekłe pszczoły,

to tu – to tam, to tu – to tam,

paraliżując i północ śpiącą,

i wieś rozrzuconą,

i czas zwichnięty.

Zachrypnięte radio

zmęczone wykręcaniem się

pomiędzy nowinami z wojny,

podwyższeniem taryf

i zawsze głodną reklamą.

Kto zapomniał o nas w mroku historii?

Kto zapomniał o nas nie od dzisiaj?

Tylko nie Bóg, tylko nie Bóg,

tylko nie Bóg.

 

***
Jednonogi mężczyzna idzie o kulach,
za nim ciągnie się ślad buta i dużo kropek,
jak nieskończone przedłużenie
dzisiejszego dnia…

Za nim wlecze się
czarna jak noc przeszłość,
przed którą nie chronią antydepresanty,
ośrodki rehabilitacyjne, a nawet kobiety.
Bo kobiet teraz nie ma. Wszystkie zniknęły,
jakby one kochały nogę,
a nie jego – przystojnego poliglotę.
On dzisiaj milczy. Wszystkie języki pochowane,
tam, gdzie pochował przyjaciół. Po co mu te języki?
Żaden nie jest w stanie opisać przynajmniej jednej bitwy
Co trwa przynajmniej jedną noc.
Co trwa…

 

***

Poezja zbyt trudna dla okopu –
mówił żołnierz – poeta.
Nawet piosenki raczej nie chcesz słyszeć.
Chyba jednego starego Gnatyuka.
Jego pianissimo, anielskie piórko
nad spieczoną ziemią i ciałem.
Co tam poezja w porównaniu z pragnieniem,
aby widzieć mamę i tatę,

czy dziewczynkę z kokardą,
co nie wymawia „ł” i „r”,
przeprosić żonę,
naprawić wszystkie błędy z przeszłości.
I dlatego trzeba wrócić,
wrócić, wrócić, wrócić.
Może nawet niecałym i uszkodzonym,
ale żywym i ciepłym.
I żeby koniecznie wiśnie,
jeszcze kwaśne, po świeżym deszczu
rwać i strzelać tylko pestkami.
I czym w porównaniu z nimi

są wszystkie białe wiersze,
ten internetowy szum nowego wieku,
co pamięta krzyki łagrów koncentracyjnych,
ryk stadionów i salwy „Gradów”,
ale nawet nie może wytrzeć łzy
na czarnym obliczu biedy.

 

PROSTE RZECZY

Proste rzeczy są najdroższe:
chleb i zeszyty w kratkę,
wiatr czyta drzewo,
przerzucając liście …
Tak nie chce się cierpieć,

chociaż płacz…
Oko śledzi za wskazówką sekundową –
dlaczego się rozbrykała, 
jak obcy żołnierze

po ziemiach, umysłach i nadziejach,
niby u siebie w domu?
Czerwone plamy na ziemi
(w rzeczywistości koniec świata,
taki konkretny dla kogoś).
Wysokie napięcie wyłącza prąd w telewizji.
Spikerze, co zbierasz z monitora
wszystkie do ostatniej litery,

napisane przez innych,
powiedz coś rzeczywiście dobrego.

Żeby kilka milionów
w końcu odetchnęło  –
słowo „nareszcie”,
proste i doskonałe,
jak lot młodych ptaków.

 

 

***
Przez zardzewiałe żyły
ciężko przebija się radość.
Czas, wielki majster
redukowania nadziei
dyktuje miejsce przebywania
między wojnami i kryzysami
i ciałami na brzegu.
Każdego dnia kogoś odnoszą
ciężkie wody historii.
I tylko kruki ostatnich wiadomości
patrzą w oczy
w poszukiwaniu łez i rozpaczy,
prawdziwej krwi dla wielkich planów,
która płynie

w naczyniu krwionośnym telewizorów –
dobry znak, aby zapamiętać

twarz szalonego świata,

który tańczy dokoła ciebie

na  żelaznych nogach.

 

 

ODNOWIONA BAJKA
To nieprawdopodobne, ale tak było.
Początek dwudziestego pierwszego wieku.
Pogodna Europa oddycha swobodnie.
Kule latają tylko w hollywoodzkich filmach.
Fale turystów przepływają granice,
nie zauważając ich w ogóle.
Papież błogosławi w Boże Narodzenie.
flagi Unii Europejskiej szczęśliwie trzepoczą
na terenie Organizacji Narodów Zjednoczonych.

To nieprawdopodobne, ale tak było.
Chłopcy osłonięci drewnianymi tarczami
i plastikowymi budowlanymi hełmami*
szli naprzód za te flagi.
Matki myślały, że oni bawią się
dla transmisji na żywo

na cały świat.
Ale świat jest mały, a kule – wielkie
i wszechpotężne.
One nie lubią drzewa i plastiku –
mają na nie alergię.  
Nie można odrywać się od matki,

jest to niebezpieczne dla życia –
szepcze stara bajka, wycierając krew.
Turyści płyną falami przez granice.
Tam, gdzie kule dyktowały swój porządek –

wiele pojedynczych krzyży z wieńcami.

I flagi usiane gwiazdami,
wskazują kierunek wiatru.

 

*W tych plastikowych hełmach, które nie chronią od kuli, chodzili chłopcy na Majdanie. Wielu z nich zginęło. Te przebite kulami hełmy stoją tam do dziś.
 

 

KOŁYSANKA DLA ZIEMI

Pada śnieg.
Bandażuje ziemię.
Śpij – zaśnij, ziemio
zraniona i wzburzona.
Zima obchodzi swoje zmartwychwstanie.
Nowy rok już się urodził.
Niech przyśni ci się pokój –
twój szczęśliwy syn w progu.
Zasługujesz na to.
Ostrożne gile
błyszczą w przezroczystym powietrzu
jak krew, która nie miała czasu wyschnąć.
Milczą by cię nie obudzić.
Żeby się nie obudził twój apetyt
i nie otworzyło się twoje głodne wnętrze,
zimne jak lód i ciemne jak noc.
Śpij, ziemio, śpij, kochana, śpij…

 

PRYWATNA GEOGRAFIA
Spacerujesz po ulicach Pragi.
Myślisz nieoczekiwanie: mogłabym tutaj żyć.
Ziemia jest tak mała –
jak uciec od niej?

Mokniesz w litewskim chutorze,
wrastając w ziemię jak brzoza lub sosna.
Mogłabym tutaj mieszkać – myślisz mimowolnie
w strumieniu upartej ulewy.

Kupujesz pomidory w cichym zakątku Wiednia –
zupełnie podobne do tych z naszego ogrodu.
Gorący austriacki bruk
tak czule trzyma twoje zmęczone stopy.

Siedzisz w chmurze francuskich perfum,
podobnie jak w lesie Boulogne,
co połączył się z tobą na zawsze
i nie puszcza od siebie w głośny dzień.

W małej polskiej kawiarni
chyłkiem wytrzesz łzy:
Takie piękne wiersze czyta ten wędrowny artysta –
nawet nie potrzebujesz tłumaczenia.

Myślisz, że możesz tu mieszkać.
Ziemia jest tak mała –
jak uciec od niej?
Naprawdę nasz wielki dom.

 

***
Między nami – przepaść.
Nie przejdziesz na obcasach
od Valentino lub bez.

Inne powietrze płynie przez żyły
bez cezu i strontu.
Inaczej wybucha myśl,
ciągnąc za sobą rój asocjacji:

wygląda jak stara kobieta koło chaty;
goni jak jeep z fałszywymi numerami;
bogaty jak chirurg po operacji;
zanieczyszczona jak woda z kranu;
nieszczęsny, jak matka w tej przeklętej wojnie.

Jak przetłumaczyć to wszystko

na język zadowolonego kraju?
Jakich znaków interpunkcyjnych
użyć dla przejrzystości?       
Czy są w ogóle takie znaki?

Słońce wschodzi i zachodzi.
Delikatna bryza rozwiewa włosy,
biorąc kroplę naszego życia
pomiędzy tymi trudnymi znakami interpunkcji.
Innej interpunkcji dla nas nie będzie?

 

***

Gdzieś pod dalekim Czortkowem
dźwięczy lipiec i „Lato z radiem”.
Niedojrzała młodość
biegnie doliną za bocianem.
W dawnym tranzystorze
śpiewają „Czerwony gitary”.
Przed chwilą skosili pszenicę,
jeszcze zielone żaby
skaczą wszystkie razem
spod słońca do rowu,
na mgnienie przez mnie przestraszone.

Wiersze białe i czarne jeszcze czekają:
wiersze gorzkie i słodkie,
przyzwoite i niezbyt,
bez oglądania się na innych,
szczęściarzy i możnowładcόw.
Dopiero dzisiaj do nich powracam.

Nie mają sensu słowa
i żadne  działania –
tak wielu znajomych
umarło w ciągu miesiąca,
aż ziemia wzdrygnęła się
strasznie i groźnie.

Nie bój się.
Przerwa na życie trwa.

 

 

Przekład: Autorka i Maria Duszka

E-BOOK Z MOIM TOMIKIEM

Okazało się, że mój tomik  „Freienwill” jest do pobrania  na stronie

„Darmowe ebooki”. Niech będzie, chociaż nikt tego ze mną

nie uzgadniał. 

http://ebook4all.com.pl/96374-maria-duszka-freienwill.html

 

Recenzja w „Kalejdoskopie”

Na łódzkim portalu „Kalejdoskop Kulturalny Reymont” ukazała się recenzja mojego polsko-litewskiego wyboru wierszy „Wolność chmur / Debesų laisvė”. Autorem jest dr Arkadiusz Frania z Częstochowy.

Arku, duszkologu, 😉 serdecznie dziękuję. 🙂

http://e-kalejdoskop.pl/chmara-chmur-wolnosci-.aspx

 

Oto dwa wybrane fragmenty recenzji:

„Wiersze Marii Duszki są jak drzazgi. Co prawda w swojej
znakomitej większości odznaczają się niewielkimi rozmiarami,
ale wbijają się we wrażliwe ciało czytelnika i jątrzą jego myśli,
pobudzają mięśnie (pod)świadomości. Im krótsze teksty,
tym głębiej zakotwiczają się, a więc w pięknej konsekwencji
zostają, są, ssą.” (…)
 
„Śledzę twórczość poetycką Marii Duszki od prawie ćwierćwiecza,
tj. od naszego spotkania podczas Krakowskiej Nocy Poetów
w czerwcu 1994 roku. Z wciąż niezawiedzionymi nadziejami
wdaję się w lekturę kolejnych jej książek i utwierdzam w przekonaniu,
że jednak warto pisać wiersze, bo, choć niby nie wywracają porządku
świata jak rewolucje, to ciut zmieniają ludzi, przynajmniej każą
zastanowić się rodowi sapiens nad sobą i swoim miejscem
w nicości, jaką z każdym rokiem coraz bardziej staje się ziemia:
„z czego / składa się / samotność? // z pustki” (s. 98). Niech wolno
mi będzie przywołać Ryszarda Milczewskiego-Bruna, który
w odpowiedzi na pytanie „Co dla pisarza jest sprawą główną,
najważniejszą?”, zadane w 1973 roku ankietowanym autorom
przez „Magazyn Pomorze, Fakty i Mity”, wyznał: „Piszę siebie
i to, co mnie obchodzi. Co się tyczy poezji: ludzi coraz więcej,
a człowieka coraz mniej!” Czy Maria Duszka podpisałaby się
pod taką konkluzją sprzed ponad czterech dziesięcioleci?”

DWA DNI W KRAKOWIE

W dniach 18-19 marca uczestniczyłam w Międzynarodowym Festiwalu Poezji organizowanym w Krakowie przez Fundację „Poemat”. Dziękuję serdecznie za zaproszenie panu Michałowi Zabłockiemu, pomysłodawcy wielu wspaniałych inicjatyw służących promocji współczesnej poezji. Dziękuję także Markowi Marciniakowi, który od wielu lat współpracuje z panem Michałem (a i ze mną także) – jako tłumacz wierszy na język angielski.

http://www.epublisher-platform.eu/news/2017/03/the-first-epublisher-international-poetry-festival-in-krakow

 

O moim polsko-litewskim wyborze wierszy pisze portal „Wilnoteka”

Polski portal na Litwie „Wilnoteka” pisze o moim najnowszym tomiku:

http://www.wilnoteka.lt/pl/artykul/quotwolnosc-chmurquot

Autor recenzji napisał m.in.:

„Niektórzy uważają, że Erato nie ma nic wspólnego ze współczesnością.

Ale takie opinie należy włożyć pomiędzy bajki. Nic bardziej mylnego!

Poezja nadal żyje i ma się dobrze. Dowodem aktualności sztuki lirycznej

może być działalność Marii Duszki, która nie tylko pisze wiersze,

lecz także aktywnie uczestniczy w festiwalach poezji. Wiersze autorki

zostały przetłumaczone na język litewski przez Birutė Jonuškaitė.

Tomik pt.: „Wolność chmur” (Debesų laisvė) ukazał się w nakładzie

wileńskiego wydawnictwa „Homo liber”. Wybór wierszy autorstwa

Marii Duszki to teksty o zróżnicowanej tematyce. Można tu znaleźć

wiersze zachęcające do kontemplacji codzienności. Pojawiają się też

refleksje nad historią, czasem, przemijaniem i transcendencją.

Dominującym motywem jest uczuciowość, z naciskiem na miłość romantyczną.

Są w tomiku wiersze długie, wymagające zatrzymania i bardzo krótkie,

treściwe, dobitnie, natychmiast przywołujące czytelnika do rzeczywistości.

Jak chociażby ten:

lubię wiedzieć
na czym stoję
nawet jeżeli to jest
dno

W związku z publikacją tomiku wierszy Maria Duszka została zaproszona

na tegoroczną edycję litewskiego festiwalu „Wiosna Poezji”. Zapraszamy

do śledzenia twórczości poetki i do poszukiwania inspiracji w jej tekstach!”

Spotkanie autorskie w Zespole Szkół nr 7 w Kaliszu

W poniedziałek 20 lutego wystąpiłam na poranku

poetyckim w Zespole Szkół nr 7 w Kaliszu. Było to już piąte moje

spotkanie w tej wyjątkowej szkole, w której ceni się literaturę.

Pani dyrektor Beata Prus jest miłośniczką poezji, polonista

Jakub Pokojowczyk pisze wiersze (wkrótce ukaże się jego drugi

tomik). Dobry przykład idzie z góry, więc i młodzież gimnazjalna

chętnie i aktywnie uczestniczy w imprezach literackich,

jest świetnie do nich przygotowana, zachowuje się naturalnie

i zadaje mądre pytania. Ze spotkania w tej szkole zawsze wracam

pełna jak najlepszych wrażeń. 🙂

A to dwie spontaniczne wypowiedzi uczennic klas III gimnazjum 

po moim spotkaniu – przesłane e-mailem do Jakuba Pokojowczyka:

_„Nowe anegdoty + nowa poezja = bardzo udane spotkanie

i przyjemna atmosfera. Pani Duszka porusza duszę.”

_”(…) Uczniowie zrobili na mnie duże wrażenie wypowiadając się

tak błyskotliwie i inteligentnie. Chyba sama się skuszę

na jakąś obcojęzyczną lekturę. Pragnę też dodać, że właśnie studiuję

tomik pani Duszki i bardzo mnie intryguje.”

Maria Duszka w ZS nr 7 w Kaliszu

od lewej - Agnieszka Kowalewska, dyr. Beata Prus i Maria Duszka w ZS nr 7 w Kaliszu

 

Maria Duszka w Zespole Szkól nr 7 w Kaliszu

podziękowanie - Zespół Szkół nr 7 w Kaliszu

Poezja na każdy dzień

 

„Poezja na każdy dzień” to profil założony na Facebooku przez Monikę Magdę Krajewską. Wiersze są połączone z pięknymi fotografiami. Pani Monika zamieściła tam także wiele moich utworów.

Kliknij:

https://www.facebook.com/poezja.leczy.rany/

 

https://www.facebook.com/poezja.leczy.rany/photos/a.369779136733647.1073741828.369769700067924/387262948318599/?

 

 

https://www.facebook.com/poezja.leczy.rany/photos/a.369779136733647.1073741828.369769700067924/386476298397264/?

 

type=3&theaterhttps://www.facebook.com/poezja.leczy.rany/photos/a.369779136733647.1073741828.369769700067924/377493352628892/?type=3&theater

Promocja polsko-litewskiego wyboru wierszy „Wolność chmur / Debesų laisvė” w Powiatowej Bibliotece Publicznej w Sieradzu

Maria Duszka - promocja zbioru "Wolność chmur Debesų laisvė"; fot. Agnieszka Jarzębowska

Maria Duszka – promocja wyboru wierszy „Wolność chmur / Debesų laisvė”; fot. Agnieszka Jarzębowska

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

tulipany

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 lutego w Powiatowej Bibliotece Publicznej

w Sieradzu zaprezentowałam wiersze z dwujęzycznego

polsko-litewskiego wyboru „Wolność chmur /

Debesų laisvė” oraz slajdy z moich podróży na Litwę.

Dziękuję serdecznie wszystkim, którzy zorganizowali ten wieczór

i tym, którzy wzięli w nim udział. 🙂

 

A to relacja przygotowana przez Sieradzkatv:

https://www.youtube.com/watch?v=h7RkLFCgbgU&feature=youtu.be