{"id":6729,"date":"2017-03-28T14:41:08","date_gmt":"2017-03-28T13:41:08","guid":{"rendered":"http:\/\/maria.duszka.pl\/?p=6729"},"modified":"2017-11-21T22:05:19","modified_gmt":"2017-11-21T21:05:19","slug":"recenzja-w-kalejdoskopie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/maria.duszka.pl\/?p=6729","title":{"rendered":"Recenzja tomiku „Wolno\u015b\u0107 chmur\/ Debes\u0173 laisv\u0117” w „Kalejdoskopie”"},"content":{"rendered":"

Na \u0142\u00f3dzkim portalu „Kalejdoskop Kulturalny Reymont” ukaza\u0142a si\u0119 recenzja mojego polsko-litewskiego wyboru wierszy „Wolno\u015b\u0107 chmur \/ Debes\u0173 laisv\u0117”. Autorem jest dr Arkadiusz Frania z Cz\u0119stochowy. <\/strong><\/p>\n

Arku, duszkologu, \ud83d\ude09 serdecznie dzi\u0119kuj\u0119. \ud83d\ude42<\/strong><\/p>\n

http:\/\/e-kalejdoskop.pl\/chmara-chmur-wolnosci-.aspx<\/a><\/p>\n

Literatura: Chmara chmur wolno\u015bci<\/strong><\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
Wiersze Marii Duszki s\u0105 jak drzazgi. Co prawda w swojej znakomitej wi\u0119kszo\u015bci odznaczaj\u0105 si\u0119 niewielkimi rozmiarami, ale wbijaj\u0105 si\u0119 we wra\u017cliwe cia\u0142o czytelnika i j\u0105trz\u0105 jego my\u015bli, pobudzaj\u0105 mi\u0119\u015bnie (pod)\u015bwiadomo\u015bci. Im kr\u00f3tsze teksty, tym g\u0142\u0119biej zakotwiczaj\u0105 si\u0119, a wi\u0119c w pi\u0119knej konsekwencji zostaj\u0105, s\u0105, ss\u0105.<\/strong><\/div>\n
Pojawi\u0142a si\u0119 okazja, aby ponownie napisa\u0107 kilka zda\u0144 o strunie lirycznej Marii Duszki: mianowicie dwuj\u0119zyczne, polsko-litewskie wydanie nak\u0142adem \u201eHomo liber\u201d pod koniec 2016 roku wyboru wierszy \u201eWolno\u015b\u0107 chmur\u201d \/ \u201eDebes\u0173 laisv\u0117\u201d. Ta propozycja edytorska czyni du\u017co dla poprawy stosunk\u00f3w mi\u0119dzy s\u0105siaduj\u0105cymi krajami, tym bardziej i\u017c z uzyskanych od samej poetki informacji wynika, \u017ce b\u0119dzie ona go\u015bciem Mi\u0119dzynarodowego Festiwalu \u201eWiosna Poezji\u201d, organizowanego przez Zwi\u0105zek Pisarzy Litwy. Planowany jest cykl spotka\u0144 autorskich Marii Duszki w litewskich szko\u0142ach i domach kultury, tak\u017ce z udzia\u0142em t\u0142umaczki Birut\u0117 Jonu\u0161kait\u0117, popularyzatorki pi\u015bmiennictwa polskiego na Litwie, kt\u00f3rej nale\u017cy si\u0119 szacunek za podj\u0119cie trudu translatorskiego zmierzaj\u0105cego do przybli\u017cenia rodzimym odbiorcom ksi\u0105\u017cek z kraju nad Wis\u0142\u0105. O powodzenie misji \u201eLithuania\u201d mo\u017cna by\u0107 spokojnym, albowiem poetka posiada \u2013 \u017ceby nawi\u0105za\u0107 do nazwiska \u2013 Duszkow\u0105 charyzm\u0119, szybko nawi\u0105zuje kontakt z czytelnikami i, co wa\u017cne, nie pozostawiaj\u0105c ich oboj\u0119tnymi wobec prezentowanych pere\u0142ek lirycznych, z urokiem wciska kolec za kolcem. Do b\u00f3lu, co nie boli, do krwi, co nie krwawi.<\/strong><\/div>\n
 <\/strong><\/div>\n
Maria Duszka prz\u0119dzie swoj\u0105 poetyck\u0105 uni\u0119 polsko-litewsk\u0105 jak ni\u0107, pragn\u0105c odbudowa\u0107 zaufanie do s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re mocniej rani\u0105 ni\u017c czyny, lecz i koj\u0105 lepiej ni\u017c medykamenty, poza tym bez namys\u0142u wywo\u0142uj\u0105 wojny i og\u0142aszaj\u0105 nag\u0142e rozejmy. Autorka nie u\u017cywa dmuchanych fraz i obraz\u00f3w, gdy\u017c sukces tej liryki tkwi w niepospolitej prostocie \u015brodk\u00f3w, zbior\u00f3w g\u0142osek.<\/strong><\/div>\n
 <\/strong><\/div>\n
Bohaterka zachwyca si\u0119 \u015bwiatem, ale jest to m\u0105dra euforia, bowiem poprzedza j\u0105 do\u015bwiadczenie \u017cycia w mniej jasnych rewirach: \u201epoetkom \/ B\u00f3g pl\u0105cze \u017cyciorysy \/ aby rodzi\u0142y wiersze\u201d (s. 56). Mimo i\u017c tw\u00f3rczo\u015b\u0107 literacka z za\u0142o\u017cenia stanowi esencj\u0119 psycho-somatyczn\u0105, niekt\u00f3re obrazy-opisy zdarze\u0144 maj\u0105 zapewne u Marii Duszki sw\u00f3j przykry \u201epierwodruk\u201d w rzeczywisto\u015bci; w\u00f3wczas tekst wywo\u0142uje dreszcze, ciarki, jak cho\u0107by 1996 z pijanym \u201ezakochanym\u201d kryminalist\u0105 naruszaj\u0105cym spok\u00f3j domowy.<\/strong><\/div>\n
 <\/strong><\/div>\n
Dotkn\u0105wszy ciemno\u015bci (antidotum: \u201emodlitwa \/ \u2013 odpychanie ciemno\u015bci\u201d, s. 72) zazwyczaj w postaci z\u0142ych m\u0119\u017cczyzn, codzienna zwyczajno\u015b\u0107 staje si\u0119 objawieniem. Liryka Marii Duszki jest zatem dyskretnym peanem na cze\u015b\u0107 istnienia botanicznego: \u201ele\u017c\u0119 w lesie \/\/ brzozy b\u0142ogos\u0142awi\u0105 mnie \/ ga\u0142\u0119ziami\u201d (s. 54), \u201edrzewa \/ \u2013 to co pozosta\u0142o nam \/ z raju\u201d (s. 68). Przyroda bodaj najmniej zdaje si\u0119 by\u0107 ska\u017cona demonami, powo\u0142ana przez Boga (panteizm) w swojej namacalno\u015bci do rwania i upajania si\u0119 jej szmerami, woniami. Natura stanowi sk\u0142adnik mitu dzieci\u0144stwa, chwil szczeni\u0119cej rado\u015bci: \u201eto podw\u00f3rko \/ \u0142\u0105ka \/ rzeka \/ na zawsze przes\u0142oni\u0105 mi \u015bwiat\u201d (s. 86), \u201ez podw\u00f3rza wychodzi\u0142o si\u0119 \/ do \u015bwi\u0119tej brzeziny\u201d (s. 88).<\/strong><\/div>\n
 <\/strong><\/div>\n
Niech b\u0119dzie mi wolno zauwa\u017cy\u0107, \u017ce sieradzka tw\u00f3rczyni ma w swoim dorobku autentyczne klasyki-kosy \u015bcinaj\u0105ce, do kt\u00f3rych zaliczam wiersze o schowanym we mgle \u015bwiecie (\u201espojrza\u0142 w okno \/ w bardzo mglisty poranek: \/ \u00bbo, nie ma \u015bwiata\u2026\u00ab\u201d, s. 66) oraz sukniach tul\u0105cych si\u0119 do m\u0119skiej marynarki (\u201epowiesi\u0142am w mojej szafie \/ twoj\u0105 marynark\u0119 \/\/ wszystkie moje ubrania \/ chc\u0105 by\u0107 blisko niej\u201d, s. 6).<\/strong><\/div>\n
 <\/strong><\/div>\n
Ostatni cytat sygnalizuje, i\u017c wa\u017cnym elementem byt\u00f3w lirycznych b\u0119d\u0105 relacje damsko-m\u0119skie, \u0142aknienie uczucia, stracone z\u0142udzenia, gor\u0105czkowe po\u017c\u0105danie czu\u0142o\u015bci, blisko\u015bci, nami\u0119tno\u015bci, odpoczynku w ramionach ukochanego. Najtrudniej osi\u0105gn\u0105\u0107 w\u0142a\u015bnie taki spok\u00f3j, albowiem rzadko kiedy obie pary r\u0105k maj\u0105 tak\u0105 sam\u0105 temperatur\u0119 sta\u0142\u0105 i oba serce bij\u0105 w tym samym kierunku. No c\u00f3\u017c, najlepsze wiersze powsta\u0142y z rozczarowa\u0144 i nieszcz\u0119\u015bliwej mi\u0142o\u015bci, z j\u0119ku nad ruinami rozwalonego gmachu. Mamy wszak wyznania zagubie\u0144, zatrace\u0144 w mi\u0142o\u015bci, jak i deklaracje pe\u0142nego, bezwarunkowego oddania  si\u0119 dziewcz\u0119cego \u201eja\u201d partnerowi: \u201etw\u00f3j poca\u0142unek \/ \u2013 dow\u00f3d na istnienie Boga\u201d (s. 16), \u201eprzytuli\u0107 si\u0119 \/ do my\u015bli o tobie \/ i zasn\u0105\u0107\u201d (s. 20). Jednak po okresie rozczarowania bohaterka stwierdza: \u201ekocha\u0142am kiedy\u015b \/ pochowa\u0142am w sobie t\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107 \/\/ jestem trumn\u0105\u201d (s. 30), \u201ejeste\u015bmy tu \/ tylko na chwil\u0119 \/ z\u0142apani \/ w pu\u0142apk\u0119 \u017cycia\u201d (s. 32).<\/strong><\/div>\n
 <\/strong><\/div>\n
Zauwa\u017cmy, \u017ce nie ma w tych b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a gorzkich konfesjach g\u0142upiej skargi na los, \u015bwieci za to zrozumienie (wyrozumia\u0142o\u015b\u0107?) przeznaczenia, pogodzenie si\u0119 i odwaga, by pozosta\u0107 sob\u0105 (\u201elubi\u0119 wiedzie\u0107 \/ na czym stoj\u0119 \/\/ nawet je\u017celi to jest \/ dno\u201d, s. 46), cho\u0107 najtrudniejsza rzecz do osi\u0105gni\u0119cia to wypracowanie umiej\u0119tno\u015bci wymazywania z pami\u0119ci smutnych prze\u017cy\u0107, st\u0105d i wyjawienie bezradno\u015bci: \u201e\u017cadnego post\u0119pu w zapominaniu\u201d (s. 10).<\/strong><\/div>\n
 <\/strong><\/div>\n
Autorka zastanawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nad rol\u0105 poety we wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Podsk\u00f3rnie zadaje pytanie, chc\u0105c dociec: jakie pisarze maj\u0105 skazy, wra\u017cliwo\u015b\u0107, co decyduje o ich predyspozycjach do przenoszenia bli\u017cszego czy dalszego wszech\u015bwiata w obr\u0119b wiersza. W jednym z utwor\u00f3w czytamy: \u201ewszystko obr\u00f3ci\u0142o si\u0119 \/ w poezj\u0119\u201d (s. 88). \u201eWszystko\u201d, czyli \u017cycie. Bez prze-\u017cycia trudno m\u00f3wi\u0107 o z-\u017cyciu (si\u0119) ze s\u0142owem. Gdzie indziej mamy skr\u00f3cony poradnik pisarski dla pocz\u0105tkuj\u0105cych autor\u00f3w: \u201ezatrzymaj si\u0119 \/ popatrz w okno \/ (tam \/ prawie zawsze \/ jest jaki\u015b \/ wiersz)\u201d (s. 4). Ca\u0142a filozofia: obserwacja, wstrzymanie oddechu, ruch pi\u00f3ra na papierze. W jakim\u015b sensie tekstem programowym jest wiersz \u201e2000\u201d, gdzie wej\u015bcie w zasugerowane tytu\u0142em nowe milenium zaowocowa\u0142o autoanaliz\u0105: \u201emam g\u0142ow\u0119 w chmurach \/ mam wiersz w g\u0142owie \/ nieko\u0144cz\u0105cy si\u0119 wiersz o tobie\u201d (s. 126). Tu mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce sieradzka poetka to przede wszystkim wsp\u00f3\u0142czulna piewczyni mi\u0142o\u015bci.<\/strong><\/div>\n
 <\/strong><\/div>\n
\u015aledz\u0119 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 poetyck\u0105 Marii Duszki od prawie \u0107wier\u0107wiecza, tj. od naszego spotkania podczas Krakowskiej Nocy Poet\u00f3w w czerwcu 1994 roku. Z wci\u0105\u017c niezawiedzionymi nadziejami wdaj\u0119 si\u0119 w lektur\u0119 kolejnych jej ksi\u0105\u017cek i utwierdzam w przekonaniu, \u017ce jednak warto pisa\u0107 wiersze, bo, cho\u0107 niby nie wywracaj\u0105 porz\u0105dku \u015bwiata jak rewolucje, to ciut zmieniaj\u0105 ludzi, przynajmniej ka\u017c\u0105 zastanowi\u0107 si\u0119 rodowi sapiens nad sob\u0105 i swoim miejscem w nico\u015bci, jak\u0105 z ka\u017cdym rokiem coraz bardziej staje si\u0119 ziemia: \u201ez czego \/ sk\u0142ada si\u0119 \/ samotno\u015b\u0107? \/\/ z pustki\u201d (s. 98). Niech wolno mi b\u0119dzie przywo\u0142a\u0107 Ryszarda Milczewskiego-Bruna, kt\u00f3ry w odpowiedzi na pytanie \u201eCo dla pisarza jest spraw\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105, najwa\u017cniejsz\u0105?\u201d, zadane w 1973 roku ankietowanym autorom przez \u201eMagazyn Pomorze, Fakty i Mity\u201d, wyzna\u0142: \u201ePisz\u0119 siebie i to, co mnie obchodzi. Co si\u0119 tyczy poezji: ludzi coraz wi\u0119cej, a cz\u0142owieka coraz mniej!<\/em>\u201d Czy Maria Duszka podpisa\u0142aby si\u0119 pod tak\u0105 konkluzj\u0105 sprzed ponad czterech dziesi\u0119cioleci?<\/strong><\/div>\n
 <\/strong><\/div>\n
Arkadiusz Frania<\/em><\/strong><\/div>\n
 _______________________________________________________________<\/div>\n
Maria Duszka, \u201eWolno\u015b\u0107 chmur\u201d \/ \u201eDebes\u0173 laisv\u0117\u201d, przek\u0142ad Birut\u0117 Jonu\u0161kait\u0117, \u201eHomo liber\u201d, Wilno 2016, ss. 136.<\/strong><\/div>\n
 <\/div>\n
wi\u0119cej: http:\/\/e-kalejdoskop.pl\/chmara-chmur-wolnosci-.aspx<\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/form>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na \u0142\u00f3dzkim portalu „Kalejdoskop Kulturalny Reymont” ukaza\u0142a si\u0119 recenzja mojego polsko-litewskiego wyboru wierszy „Wolno\u015b\u0107 chmur \/ Debes\u0173 laisv\u0117”. Autorem jest dr Arkadiusz Frania z Cz\u0119stochowy. Arku, duszkologu, \ud83d\ude09 serdecznie dzi\u0119kuj\u0119. \ud83d\ude42 http:\/\/e-kalejdoskop.pl\/chmara-chmur-wolnosci-.aspx Literatura: Chmara chmur wolno\u015bci Wiersze Marii Duszki s\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[886,885,888,887],"class_list":["post-6729","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-o-mnie","tag-arkadiusz-frania-maria-duszka-recenzja","tag-dr-arkadiusz-frania-recenzja","tag-maria-duszka-kalejdoskop-kulturalny-reymont","tag-maria-duszka-wolnosc-chmur-debesu-laisve-recenzja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6729","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6729"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6729\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7233,"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6729\/revisions\/7233"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}