<\/p>\n
<\/p>\n
RECENZJA POLSKO-NIEMIECKIEGO TOMU WIERSZY P.T. „UWALNIAM PTAKI – SNY” UKAZA\u0141A SI\u0118 W NAJNOWSZYM „TOPOSIE” (2011, nr 6 s. 166-167)<\/p>\n
Czy istnieje poezja kobieca?<\/strong><\/p>\n Uwalniam ptaki \u2013 sny to kolejna, dwuj\u0119zyczna publikacja Ko\u0142a Germanist\u00f3w przy Katedrze Literatury i Kultury Niemiec, Austrii i Szwajcarii Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ko\u0142a, rozpocz\u0119ta w 2003 r. z inicjatywy student\u00f3w \u00f3wczesnego trzeciego roku filologii germa\u0144skiej, obfituje w t\u0142umaczenia tw\u00f3rczo\u015bci prozatorskiej i poetyckiej zar\u00f3wno autor\u00f3w niemieckoj\u0119zycznych, jak i polskich. Doktor Ma\u0142gorzata P\u00f3\u0142rola, sprawuj\u0105ca piecz\u0119 nad ka\u017cdym z projekt\u00f3w i wspomagaj\u0105ca m\u0142odych t\u0142umaczy swoim do\u015bwiadczeniem i talentem, niniejszy tom rozpoczyna rzeczow\u0105 i bogat\u0105 w fakty, dotycz\u0105ce dzia\u0142alno\u015bci Ko\u0142a Germanist\u00f3w, przedmow\u0105 oraz om\u00f3wieniem tw\u00f3rczo\u015bci prezentowanych autorek. Wst\u0119p dope\u0142niaj\u0105: interesuj\u0105cy wyw\u00f3d Reinharda Grossmanna, wsp\u00f3\u0142autora wyboru, O konieczno\u015bci i granicach przek\u0142adu liryki, wprowadzaj\u0105cy w problematyk\u0119 i rol\u0119 przek\u0142adu, a tak\u017ce, z konieczno\u015bci kr\u00f3tkie, ale bardzo istotne i wnikliwe, wpisuj\u0105ce si\u0119 ciekawymi wnioskami w toczon\u0105 od lat dyskusj\u0119, rozwa\u017cania autorki wst\u0119pu zatytu\u0142owane Czy istnieje poezja kobieca jako odr\u0119bny gatunek liryki?. Uwalniam ptaki \u2013 sny. Wiersze polskie i niemieckie \/ Ich befrei Vogel \u2013 Traume. Deutsche und Polnische Gedichte, oprac. Ma\u0142gorzata P\u00f3\u0142rola i Reinhard Grossmann, Wyd. Hrsg., \u0141\u00f3d\u017a 2009.<\/p>\n Biogramy:<\/p>\n Andrzej Hynas, ur. 1949, prozaik i poeta, nale\u017cy do grupy literackiej \u201eCentauro\u201d i Klubu Literackiego Nauczycieli w \u0141odzi, wyda\u0142 tomy prozy poetyckiej: Prozy, pozy i troch\u0119 gadulstwa (2010), Zwierzenia (2011). Poza tym swoje utwory prezentowa\u0142 w antologiach i na falach rozg\u0142o\u015bni radiowych.<\/p>\n Daniela Ewa Zaj\u0105czkowska, ur. 1971. Autorka czterech zbior\u00f3w wierszy: Rzeczy znikome (1994), Czciciele s\u0142o\u0144ca (1996), Wagabunda i ksi\u0119\u017cyc (2007), Po le\u015bmianowskich ogrodach (2011), arkuszy Bursztyny w piasku (2010), Na p\u00f3\u0142noc od Edenu (2011) oraz dw\u00f3ch arkuszy wierszy dla dzieci Bajeczki dla Ineczki (2007), Czary wr\u00f3\u017cki Poezji (2008). Wiersze i recenzje publikowa\u0142a m.in. na \u0142amach \u201eToposu\u201d, \u201eFrazy\u201d, \u201eTygla Kultury\u201d, \u201eArterii\u201d, \u201eGazety Kulturalnej\u201d, \u201eW Kr\u0119gu Literatury\u201d, \u201eList\u00f3w z Daleka\u201d (Belgia) oraz na antenie Radia \u0141\u00f3d\u017a. Laureatka kilku konkurs\u00f3w literackich, m.in. nagrody g\u0142\u00f3wnej w konkursie \u201eNasz czas\u201d (Toru\u0144, 1994). Nale\u017cy do Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich, Klubu Literackiego Nauczycieli w \u0141odzi (KLiN) oraz grupy literackiej \u201eCentauro\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" RECENZJA POLSKO-NIEMIECKIEGO TOMU WIERSZY P.T. „UWALNIAM PTAKI – SNY” UKAZA\u0141A SI\u0118 W NAJNOWSZYM „TOPOSIE” (2011, nr 6 s. 166-167) Czy istnieje poezja kobieca? Uwalniam ptaki \u2013 sny to kolejna, dwuj\u0119zyczna publikacja Ko\u0142a Germanist\u00f3w przy Katedrze Literatury i Kultury…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[123,81,122,121,202,544,168,250],"class_list":["post-1812","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-o-mnie","tag-andrzej-hynas","tag-daniela-zajaczkowska","tag-magdalena-forusinska","tag-malgorzata-polrola","tag-maria-duszka-galeria-swiat","tag-maria-duszka-recenzje","tag-maria-duszka-uwalniam-ptaki-sny-ich-befreie-vogel-traume-recenzja","tag-maria-duszka-galeria-swiat-warszawa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1812"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1812\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5187,"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1812\/revisions\/5187"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1812"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/maria.duszka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nTe wszystkie starania, jak r\u00f3wnie\u017c dob\u00f3r wierszy i autorek, czyni\u0105 z tej ksi\u0105\u017cki wa\u017cny i donios\u0142y g\u0142os, dotycz\u0105cy zar\u00f3wno problematyki poetyckiej i translatorskiej, jak i my\u015blenia o wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci.
\nAutorki zamieszczonych w wyborze liryk\u00f3w, pochodz\u0105ce z r\u00f3\u017cnych generacji i r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w: Gerlinde Grossmann jest Niemk\u0105, Maria Duszka i Magdalena Forusi\u0144ska pochodz\u0105 z Polski, naznaczone odmiennym typem, mimo sporych r\u00f3\u017cnic, do\u015bwiadczenia maj\u0105 wiele wsp\u00f3lnego ze sob\u0105. Jest to przede wszystkim wyczulenie na dramatyzm i pi\u0119kno egzystencji, a w metaforyce \u2013 funkcja, jak\u0105 w ich wypowiedziach pe\u0142ni obraz przyrody. Gerlinde Grossmann, poprzez pozornie sielankowe opisy, ukazuje antynomie istnienia. Nieustanne napi\u0119cie mroku i \u015bwiat\u0142a, ch\u0142odu i ciep\u0142a, brzydoty i pi\u0119kna, rozpadu i trwania, dialektyk\u0119 si\u0142 z cz\u0142owiekiem w samym ich \u015brodku: \u201ewilgotny ksi\u0119\u017cyc wyp\u0142ywa\/ z oczu kt\u00f3re zapomnia\u0142y\/ jak dotkn\u0105\u0107 jego blasku\/ zwa\u017cy\u0107 jego srebro\u201d.
\nMaria Duszka szuka w przyrodzie utraconej harmonii, dostrzegaj\u0105c jednocze\u015bnie degradacj\u0119 spowodowan\u0105 cywilizacyjnymi poczynaniami: \u201ew czas kwitnienia wi\u015bni\/ Japo\u0144czycy\/ nie pracuj\u0105\/ \u015bwi\u0119tuj\u0105\/\/ nawet w centrach wielkich miast\/ siedz\u0105 przez kilka dni\/ pod kwitn\u0105cymi drzewami\/\/ nie \u017cal im up\u0142ywaj\u0105cego czasu\/ (…)\/\/ na moim osiedlu\/ bez potrzeby\/ wyci\u0119to pi\u0119kny stary sad\/\/ s\u0105siedzi m\u00f3wi\u0105\/ \u017ce teraz wreszcie b\u0119dzie tu porz\u0105dek\u201d. \u015awiat natury jest jej bliski, bardziej niewinny, a kontempluj\u0105c jego urod\u0119, czuje dotkni\u0119cie Boga. Chroni si\u0119 w nim przed cierpieniem doznawanym od ludzi. W poezji Magdaleny Forusi\u0144skiej przyroda ukazywana jest fragmentarycznie i dla ilustracji jakiej\u015b refleksji lub stanu uczu\u0107, jak w wierszach o \u201eupad\u0142ych li\u015bciach\u201d i \u201ekwitn\u0105cych w zachlapanym b\u0142otem \u015bwiecie jab\u0142oniach\u201d: \u201egdy li\u015bcie\/ spadn\u0105\/ z drzew\/ to nie ma\/ znaczenia\/ czy kto\u015b\/ je depcze\/ czy nie\u201d.
\nWojenne dzieci\u0144stwo Gerlinde Grossmann zapewne mia\u0142o sw\u00f3j wp\u0142yw na postrzeganie rzeczywisto\u015bci, czego najbardziej bezpo\u015brednim wyrazem s\u0105 utwory nawi\u0105zuj\u0105ce do wojennej tematyki: niepokalany b\u0142\u0119kit i hiroszima, w kt\u00f3rych w oszcz\u0119dny i wywa\u017cony spos\u00f3b ukazuje pejza\u017ce grozy. Z\u0142o nie jest w nich komentowane inaczej ni\u017c przez obraz: \u201euwolniony z walki b\u0142\u0119kit\/ strzepuje ostatni krwawy \u015blad\/ zanurza si\u0119 w ka\u0142u\u017cy\/ k\u0105pie w bagnie\/ (…)\/\/ opuszcza klosz\/ na krzyk swych dzieci\u201d. Maria Duszka przyjmuje postaw\u0119 bardziej bezpo\u015bredni\u0105 i deklaratywn\u0105, staj\u0105c po stronie krzywdzonych i opowiadaj\u0105c konkretne sytuacje i losy: \u201ew roku 1980 m\u00f3wili:\/ \u00bbwalczymy o godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka pracy\u00ab\/\/ w roku 2004\/ do bezrobotnych\/ kt\u00f3rzy przyszli\/ na spotkanie w sprawie pracy\/ wychodzi ma\u0142y dyrektor\/ niedu\u017cej firmy i m\u00f3wi:\/ \u00bbpotrzebuj\u0119 pi\u0119ciu samc\u00f3w\/ i pi\u0119\u0107 samic\u00ab\u201d. W jej \u015bwiecie r\u00f3wnie\u017c trwa walka mi\u0119dzy dobrem a z\u0142em, nie jest ona jednak nieuchronna i wpisana w byt, jak w poezji Gerlinde Grossmann, lecz zale\u017cna od moralnych wybor\u00f3w jednostek i spo\u0142ecze\u0144stw. Przekonanie, \u017ce obstaj\u0105c przy tym, co dobre, popieramy i tworzymy lepsz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, sprawia, i\u017c pozbawiona z\u0142udze\u0144 poezja Marii Duszki nie odbiera nadziei. Magdalena Forusi\u0144ska dramat \u017cycia widzi w nieporozumieniach wynikaj\u0105cych z b\u0142\u0119dnych ocen wzajemnych postaw, w niedostosowaniu. Pr\u00f3buje zrozumie\u0107 sam\u0105 siebie i wygra\u0107 walk\u0119 o szcz\u0119\u015bcie: \u201eczy odnajd\u0119 si\u0119 jeszcze\/ czy zobacz\u0119 swoj\u0105 twarz\/ czy uwierz\u0119 w prawd\u0119\/ i jak ona b\u0119dzie\/ to nie lustro\/ jest przekl\u0119te\u201d.
\nMetaforyzuje w\u0142asne prze\u017cycia, gdy\u017c wszystko mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 symbolem walki i osamotnienia, alienacji i potrzeby niezale\u017cno\u015bci albo blisko\u015bci. Pragnienie bycia kochan\u0105 i dawania mi\u0142o\u015bci poetki zawar\u0142y w werszach adresowanych do m\u0119\u017cczyzn lub samych siebie, a tak\u017ce w utworach opisuj\u0105cych relacje z dzie\u0107mi i rodzicami. Odwa\u017cnie m\u00f3wi\u0105 o swoim cierpieniu, jak Gerlinde Grossmann o stracie dziecka, a Maria Duszka o nieudanej mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej nie zdo\u0142a\u0142a uratowa\u0107, bo przeszkodzi\u0142a \u015bmier\u0107. Magdalena Forusi\u0144ska bez egzaltacji i szczerze opisuje stany emocjonalne i uczuciowe po zerwanym zwi\u0105zku.
\nAutorki lapidarnym, ale bogatym w por\u00f3wnania i przeno\u015bnie j\u0119zykiem formu\u0142uj\u0105 wypowiedzi o \u017cyciu, kt\u00f3rego doznaj\u0105 i kt\u00f3re je do\u015bwiadcza. Ze szczeg\u00f3\u0142u zaczerpni\u0119tego z rekwizyt\u00f3w codzienno\u015bci czyni\u0105c symbol na tyle no\u015bny, \u017ce oddaje on w pe\u0142ni zakres ich \u017cyciowych i egzystencjalnych do\u015bwiadcze\u0144. Ukazana w tej ksi\u0105\u017cce problematyka, opowiedziana przejmuj\u0105co i z dba\u0142o\u015bci\u0105 o przekaz, oraz, jak zaznacza w swojej wypowiedzi o poezji kobiecej Ma\u0142gorzata P\u00f3\u0142rola, z pozycji \u015bwiadomej swej roli w spo\u0142ecze\u0144stwie kobiety, u\u015bwiadamia nam, jak bliskie mog\u0105 by\u0107 losy i do\u015bwiadczenia, mimo granic i odmiennych postaw. Czytaj\u0105c t\u0119 poezj\u0119, doznajemy g\u0142\u0119bokiego powinowactwa z innym, bez wzgl\u0119du na czas, miejsce i p\u0142e\u0107.
\nWiele ciep\u0142ych s\u0142\u00f3w nale\u017cy si\u0119 wysi\u0142kowi i staranno\u015bci m\u0142odych t\u0142umaczy oraz ich opiekunom. Efekt wsp\u00f3lnej pracy ukaza\u0142, jak du\u017cy jest potencja\u0142 i mo\u017cliwo\u015bci przymierzaj\u0105cych si\u0119 do przysz\u0142ych zada\u0144 pocz\u0105tkuj\u0105cych germanist\u00f3w. Jest wi\u0119c nadzieja, \u017ce jeszcze nie raz spotkamy si\u0119 z ich dokonaniami w trudnej sztuce przek\u0142adu.
\nWarto tu doda\u0107, \u017ce autorki, Maria Duszka i Magdalena Forusi\u0144ska (Gerlinde Grossmann, co z \u017calem trzeba zaznaczy\u0107, ju\u017c nie ma w\u015br\u00f3d nas), w trakcie \u201ePolnischersommer 2010\u201d prezentowa\u0142y wiersze z omawianej antologii bardzo licznej i przychylnie nastawionej publiczno\u015bci w Hamburgu, Kolonii i Schlezwiku. Zamieszczono r\u00f3wnie\u017c wybrane teksty w wyborze Meine Welt \u2013 Unsere Welt, opublikowanym w sierpniu bie\u017c\u0105cego 2011 roku przez Stowarzyszenie Nordbuch.
\nDaniela Ewa Zaj\u0105czkowska, Andrzej Hynas<\/p>\n